Nhịp cầu giao lưu văn học Hàn – Việt

jeong Young - uk

Nhà văn Jeong Young – Uk

Dnvhn – cuộc gặp gỡ  ban đầu giữa hai dòng văn học Hàn – Việt được bắt nhịp từ  một dịch giả quen thuộc Jea – Hong Ha , một nhà văn Hàn Quốc chuyên dịch tác phẩm văn học VN sang tiếng Hàn.

Ý nghĩa của buổi giao lưu văn học giữa 02 đất nước nằm trong khuôn khổ Lễ hội văn hoá TP.HCM – Gyeongju 2017.

Thành phố Gyeongju, vốn là nơi sinh ra của nhà văn Dongni và nhà thơ Mogwol, hai ông đã được người dân tôn vinh và lấy tên đặt cho Hội lưu niệm Dongni Mogwol – được xem như là hội đồng văn học Nobel Hàn Quốc.

Giảng viên ĐH.KHXH & NV – Nguyễn Thanh Xuân đã dẫn dụ bản ngã sám hối và hòa giải trong 02 tiểu thuyết ‘Cái bóng của vũ khí và Thời gian ăn tôm hùm’ của 02 nhà văn Hàn Quốc viết về chiến tranh VN.

Ở cái bóng của vũ khí – tác giả Hwang Suk Young, nhân vật bị ngụp lặn trong bể lửa của chiến tranh Mỹ – Việt, nó nói lên cái nhìn của  Ahn Yong Kyu – người lính viễn chinh Hàn Quốc cùng với vài đồng đội của anh. Nó được mở ra bằng chuyến đi của  Ahn Yong Kyu, hạ sĩ quan Hàn Quốc, từ một đơn vị phòng vệ ở làng quê Quảng Nam đến TP.Đà Nẵng nhận nhiệm vụ. Ahn nói: đất nước tôi bị chia cắt, như một thân xác chia làm hai. Gia đình thật sự của tôi ở phiá Bắc. Chỉ sau khi đến VN, tôi mới bắt đầu nhìn về quê hương tôi một cách khách quan.

Bang Hyun Suk mở đầu tác phẩm ‘Thời gian ăn tôm hùm’ là những lời bộc bạch: cái mà tôi không hiểu chính là bản thân tôi, VN đã đánh thức tôi để nhận ra một trong những hình thức tồn tại của con người, dù là mờ ảo nhưng vô cùng mãnh liệt. Thời gian ăn tôm hùm là sinh hoạt thường ngày của Che U và Kon Suk, họ đến VN tìm cơ hội làm ăn mới, đã tồn tại bằng ý chí, sự cần cù hiếu học và cả tư thế kẻ giàu. Kon Suk đã nhiều lần nghĩ về quá khứ của mình, của Sư đoàn mãnh hổ – có cha Kon Suk trong đó đã thảm sát 137 người Ê Đê một cách vô cớ. Cụ già làng Ê Đê đã nói với anh: cứ chìm ngập như thế thì sống sao nổi? Anh hãy thoát ra đi. Thời gian cũng qua lâu rồi mà. Tôi thấy tất cả đều đáng thương. Tất cả đều đã bị đặt dưới vòng quay của bánh xe chiến tranh.

Khi công bố Cái bóng của vũ khí và Thời gian ăn tôm hùm, 02 tác giả đều ở tuổi 42, thời điểm 1985 – 2003 là giai đoạn Hàn Quốc và VN đều trải qua những chuyển động lớn về xã hội. Hàn Quốc vượt khỏi chế độ độc tài  sau 18 năm của Park Chung Hee. VN, bước ra khỏi thời kỳ bao cấp về kinh tế.

nhà văn Nguyễn Quang Thiều

nhà văn Nguyễn Quang Thiều

Nhà văn Nguyễn Quang Thiều đã phát thảo văn học VN trên bản đồ văn học thế giới bằng những hình ảnh thật sống động, ông chia sẻ: năm 1994, tôi đến Mỹ tham dự chương trình hội thảo của các nhà văn do Trung tâm William Joiner tổ chức. Trong những hoạt động ấn tượng nhất mà tôi tham dự là lễ phát hành tập thơ có tên ‘Thơ’ từ những tài liệu bị bắt giữ, do nhà thơ Bruce Weigle và tiến sĩ Kim Thanh dịch. Đó là những bài thơ ghi chép trong sổ tay hoặc những giấy tờ khác của người lính giải phóng VN, bị quân đội Mỹ thu giữ trong chiến tranh. Khi đọc những trang tài liệu này, các nhà thơ của Trung tâm William phát hiện ra một điều kỳ lạ là: một hình ảnh mà chủ nhân của những cuốn sổ tay hay giấy tờ ấy đều vẽ là những con chim hòa bình và một loại văn bản được ghi chép trong hầu hết các cuốn sổ tay và giấy tờ là những bài thơ về đất nước, về mẹ, về vợ, về người yêu và giấc mơ trở về cày cấy gieo hạt, lấy vợ sinh con đẻ cái sau khi chiến tranh kết thúc. Phát hiện ấy đối với những cựu binh Mỹ và người Mỹ có lẽ là một trong những phát hiện lớn nhất về chiến tranh VN và con người VN. Sau phát hiện ấy, cách nhìn của không ít người Mỹ về đất nước và con người VN đã thay đổi và trong quan hệ băng giá của hai nước Mỹ và VN trước khi bình thường hoá, thì những đại sứ quyền lực nhất chính là các nhà văn – nhà thơ với tác phẩm của họ.

Jeong Min – Ho – GĐ BTVH Dongni – Mogwol đã khảo sát hình ảnh VN qua thơ Hàn Quốc, để cùng nhìn lại quan hệ VN và Hàn Quốc trong giai đoạn chiến tranh mà hai bên cùng đổ máu qua những vầng thơ của các nhà thơ Hàn Quốc. Chúng ta đều biết rõ giữa Việt Nam và Hàn Quốc có mối quan hệ đặc biệt cùng chung dòng chảy lịch sử văn hóa – xã hội, dù từng có lúc là đối thủ của nhau trên chiến trường nhưng theo dòng chảy của lịch sử hai nước đã thiết lập mối quan hệ cùng nhau tìm giải pháp chung trên các lĩnh vực kinh tế – văn hóa – xã hội và cả văn học.

Bài thơ ‘Nhớ Mẹ tôi nơi tổ quốc’ của nhà thơ Sin Se Hun, ông từng là sĩ quan tham chiến tại VN những năm 1960 đã tái hiện bối cảnh lúc VN bấy giờ: Sehun à, nhớ lắm.Múc bát nước thanh sạch sáng sớm. Cúng mẹ Tam thần nguyện cho con. Mong rằng con hãy bình an. Mẹ ở đây hết lòng cầu nguyện. Con, đứa con khó của mẹ. Ôi, đứa con của mẹ. Khi nào con về. Khi nào con về

Trong tập thơ ‘Thu hoạch mè’ của nhà thơ Kim Jun Tea có đoạn: Đại Hàn xa xôi cách biển Đông. Sườn núi quê tôi hoa tam giác mạch nở trắng. Mỗi khi nhớ ông tôi nơi quê hương. Đứa con trai chạy đến làng Gò Nổi…Hai người ôm nhau khóc bằng tiếng Việt Nam. Tôi như đứa con côi của chiến tranh Hàn Quốc. Cùng ông lão Phạm khóc như hai chú thằn lằn.

Còn nhà thơ Kim Myung đã in trong tập thơ ‘Việt Nam.1’, với ký ức tâm sự về nỗi đau hiện thực lúc bấy giờ là hình ảnh người con gái bán thân trước lều trại của binh sĩ nước ngoài: chiếc xe tung bụi rời đi, Lợi. Em chạy đến ngã xuống. Sông núi không ngừng lật tung trong làn pháo. Chạy theo và chôn vùi trong làn bụi. Thật lâu. Và ở đoạn khác: trong căn lều rách, dưới cột cờ đổ. Giơ ngón tay bị thương chỉ lên trời xanh. Có hạnh phúc không. Em hỏi. Nghĩ lại hình như tôi cũng từng có hạnh phúc.

Gần một nửa thế kỷ qua, Trung Quốc chỉ dịch một cuốn sách ký sự về chiến tranh của Việt Nam, Pháp giới thiệu 12 nhà thơ trẻ VN. Còn ở Colombia, họ chỉ đọc được một tập thơ có tên ‘Quê hương’ của nhà thơ Giang Nam.

Tháng 12/2017, dịch thuật Hàn Quốc sẽ mời đại diện của NXB Hội Nhà Văn VN sang dự hội thảo về dịch văn học. Đây là một cơ hội tốt cho một NXB về văn học của VN trong hợp tác dịch thuật và giới thiệu văn học của hai nước trong thời gian tới.

Hàn Quốc là một quốc gia đã vẽ được những nét đậm về nền văn học của mình trên bản đồ văn học thế giới và Hàn Quốc cùng với các nước như: Mỹ, Pháp, Thụy Điển thực sự là những quốc gia đã giúp VN vẽ được những nét cơ bản về văn học VM đương đại trên bản đồ văn học thế giới.

Như một dòng chảy của xã hội, các nhà văn – nhà thơ của VN và Hàn Quốc đã vẽ lên nền văn học của mỗi quốc gia một hình ảnh mờ ảo, hiện thực…Ở nhiều góc cạnh khác nhau, nơi mà cuộc đời của chính họ đã trải qua trong một khuất tất của xã hôị mà họ chạm đến. Họ đã để lại một nét son cho văn học của chính quê hương họ, cho bạn đọc và cho cả những hào quang và bóng tối của dân tộc họ.

Tú Lê